{"id":4067,"date":"2026-01-27T21:33:34","date_gmt":"2026-01-27T20:33:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067"},"modified":"2026-01-27T21:33:36","modified_gmt":"2026-01-27T20:33:36","slug":"w-kogo-celuje-klata-prawdziwa-strona-termopil-polskich-recenzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067","title":{"rendered":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA]"},"content":{"rendered":"\n

22 listopada 2025 roku premier\u0119 w Teatrze Narodowym mia\u0142 spektakl \u201eTermopile Polskie\u201d w re\u017cyserii Jana Klaty. Traktuj\u0105cy o rozbiorach Rzeczypospolitej dramat do dzisiaj wzbudza jednak kontrowersje swoj\u0105 tre\u015bci\u0105. Wzywa do walki i pod\u017cega r\u00f3\u017cne polityczne fronty. O czym faktycznie chce opowiedzie\u0107 nam polski re\u017cyser?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jan Klata zosta\u0142 powo\u0142any na stanowisko dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie 1 wrze\u015bnia 2025 roku. Zast\u0105pi\u0142 tym samym dotychczas piastuj\u0105cego to stanowisko Jana Englerta. Re\u017cyser znany z wielu dramat\u00f3w o patriotycznym charakterze, tym razem postanowi\u0142 wznowi\u0107 wystawiane ju\u017c przez siebie w 2014 roku dzie\u0142o \u201eTermopile Polskie\u201d, b\u0119d\u0105ce adaptacj\u0105 powsta\u0142ego w XX wieku utworu Tadeusza Mici\u0144skiego o tym samym tytule. W\u00f3wczas Federacja Rosyjska zajmowa\u0142a Krym \u2013 dzisiaj kontynuuje rozpocz\u0119t\u0105 lata wcze\u015bniej wojn\u0119 z Ukrain\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba przyzna\u0107, \u017ce Klata przywita\u0142 warszawsk\u0105 widowni\u0119 z wielkim hukiem. Na samym pocz\u0105tku s\u0142uchamy energicznej metalowej muzyki w wykonaniu zespo\u0142u Gruzja, podczas gdy na scenie Wita (Anna Grycewicz) rozpacza nad losem upadaj\u0105cej ojczyzny. Bardzo oniryczny i symboliczny prolog dramatu pozostawia wi\u0119cej pyta\u0144 ni\u017c odpowiedzi. Pierwsza scena stanowi raczej zwie\u0144czenie ca\u0142ej historii ni\u017c jej pocz\u0105tek, st\u0105d w g\u0142owie widza pojawi\u0107 mo\u017ce si\u0119 wiele w\u0105tpliwo\u015bci, co do hermetyczno\u015bci spektaklu. \u201eTermopile Polskie\u201d nie s\u0105 jednak dramatem nad wyraz skomplikowanym. Jest to przede wszystkim pokaz prowokuj\u0105cy pytania i w\u0105tpliwo\u015bci na temat stanu polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Na tym skupi\u0119 si\u0119 w tym tek\u015bcie, poniewa\u017c odno\u015bnie warto\u015bci czysto teatralnych nie mog\u0119 powiedzie\u0107 nic z\u0142ego. To popis ka\u017cdego aktora, a sam spektakl nie tylko dobrze wygl\u0105da z uwagi na bogat\u0105 scenografi\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c wybitnie brzmi. Zesp\u00f3\u0142 Gruzja zaprezentowa\u0142 najlepsz\u0105 stron\u0119 agresywnego heavy metalu. Najbardziej interesuje mnie jednak samo znaczenie \u201eTermopili\u201d. Widz\u0105c nieraz ostr\u0105 krytyk\u0119 spektaklu, zastanawia\u0142em si\u0119, co Klata chcia\u0142 przekaza\u0107 widzowi, a moje wnioski doprowadzi\u0142y mnie do kwestionowania zda\u0144 zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci recenzent\u00f3w i opiniotw\u00f3rc\u00f3w. O samej tre\u015bci tak\u017ce wspominam na ko\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n

Polska zamkni\u0119ta w klatce<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Jan Klata stawia przed widzem o\u015b sporu libera\u0142owie\u2013konserwaty\u015bci\u2013\u015bwiat, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego orbituje przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu. Rzeczywisto\u015b\u0107 ko\u0144ca XVIII wieku w Rzeczypospolitej staje si\u0119 jedynie zarzewiem dla komentarza wsp\u00f3\u0142czesnego, z czym zreszt\u0105 re\u017cyser nie ma zamiaru si\u0119 kry\u0107. Du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 metafor przedstawia expressis verbis<\/em>. Ju\u017c na wej\u015bciu do Teatru Narodowego widz zmuszony jest depta\u0107 wizerunki Putina. Scenografi\u0119 stanowi ogo\u0142ocone \u017cniwami wojny pole z unosz\u0105cym si\u0119 nad ziemi\u0105 dymem, a nad scen\u0105 co rusz przelatuje dron, przywodz\u0105cy na my\u015bl rosyjsko-ukrai\u0144ski front. Tak\u017ce sama scena polityczna szlacheckiego sejmu zdaje si\u0119 nasuwa\u0107 wiele skojarze\u0144 z dzisiejszymi warunkami. Do tych analogii wr\u00f3c\u0119 za chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W ten spos\u00f3b symbolem dzisiejszej Rosji staje si\u0119, rzecz jasna, sama caryca Katarzyna Wielka. Grana przez Danut\u0119 Stenk\u0119 zar\u00f3wno przera\u017ca, jak i poci\u0105ga, a w po\u0142\u0105czeniu z towarzysz\u0105cym jej Potiomkinem (Oskar Hamerski) s\u0105 symbolem czystego z\u0142a. Obie postacie patrz\u0105 na Polsk\u0119 z g\u00f3ry, prowokuj\u0105 i o\u015bmieszaj\u0105, jednocze\u015bnie planuj\u0105c jej zagarni\u0119cie. To odbicie wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, cho\u0107 znacznie brutalniejsze i bardziej wyzywaj\u0105ce. Spod wielkiej sukni Katarzyny w pewnej chwili wychodz\u0105 bowiem ubrani w stroje ameryka\u0144skich hokeist\u00f3w lokaje. Maj\u0105 miejsce pe\u0142ne seksualnych skojarze\u0144 rozmowy czy sensualne ta\u0144ce. Klata jakby pr\u00f3bowa\u0142 w tym miejscu zaznaczy\u0107, \u017ce Rosja nie jest tylko bezpo\u015brednim wrogiem, lecz tak\u017ce symbolem demoralizacji oraz upadku warto\u015bci. St\u0105d aktor przedstawiaj\u0105cy Prusy (Robert Jaroci\u0144ski) przepasany zosta\u0142 nazistowskimi Krzy\u017cami \u017belaznymi, aby widz nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci o r\u00f3wnie du\u017cym zachodnim zagro\u017ceniu. Najmniej miejsca po\u015bwi\u0119ca, z jasnych raczej przyczyn, Austrii.<\/p>\n\n\n\n

O\u015bwiecenie drog\u0105 zguby?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tomasz Plata w swojej recenzji na \u0142amach miesi\u0119cznika \u201eTeatr\u201d, interpretuje now\u0105 wersj\u0119 dramatu Klaty jako swoist\u0105 krytyk\u0119 liberalizmu. O\u015bwieceniowe tendencje ostatecznie w Rzeczypospolitej zawiod\u0142y, staj\u0105c si\u0119 przyczyn\u0105 jej upadku. Re\u017cyser zdaje si\u0119 zauwa\u017ca\u0107 takie tendencje r\u00f3wnie\u017c we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce. W jednej z ostatnich scen, kiedy Mnich (Cezary Kosi\u0144ski) w\u0119druje nad martwymi \u017co\u0142nierzami polskimi, zwraca si\u0119 do widowni, prowokuj\u0105c odbiorc\u00f3w pytaniami o stan ich moralno\u015bci. Na ko\u0144cu \u2013 w akompaniamencie podnios\u0142ej muzyki \u2013 cia\u0142a poleg\u0142ych podnosz\u0105 si\u0119, jakby wracaj\u0105c do walki. Ten kr\u00f3tki moment ma wskaza\u0107 potrzeb\u0119 odnowienia dawnych idea\u0142\u00f3w: nale\u017cy wzi\u0105\u0107 do r\u0105k szable i ruszy\u0107 na wroga.<\/p>\n\n\n\n

Za symbol liberalizmu o\u015bwieceniowego Klata uznaje \u2013 bez wielkiego zaskoczenia \u2013 samego kr\u00f3la Poniatowskiego (Jan Frycz, Jerzy Radziwi\u0142owicz). Na sw\u00f3j spos\u00f3b jest to karykatura ca\u0142ego XVIII-wiecznego nurtu, niemal\u017ce alegoria upadku Polski. Kiedy w\u0142adca wymienia swoje sukcesy (zbudowanie Teatru Narodowego, \u0141azienek i tym podobne), robi to siedz\u0105c na malutkim krze\u015ble, kt\u00f3ry sam sobie roz\u0142o\u017cy\u0142. Wydaje si\u0119, \u017ce wszystkie te osi\u0105gni\u0119cia s\u0105 jedynie nic nieznacz\u0105cymi frazesami, a na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 okazuj\u0105 si\u0119 nieistotne. W\u0142adca upad\u0142, a wraz z nim ca\u0142y kraj.<\/p>\n\n\n\n

Taki spos\u00f3b prezentacji historycznego wydarzenia jest, rzecz jasna, skrajnym uproszczeniem tematu. Nie mam zamiaru nazywa\u0107 si\u0119 w tym miejscu znawc\u0105, gdy\u017c w \u017cadnym stopniu do takiego miana nie aspiruj\u0119, tym bardziej, \u017ce re\u017cyser \u0142atwego zadania nie mia\u0142. Nie usuwa\u0142 bowiem wydarze\u0144 historycznych, za\u015b wydarzenia ju\u017c zapo\u015bredniczone wcze\u015bniej przez tekst Mici\u0144skiego. Problem le\u017cy zatem nie w tym, \u017ce Klata upraszcza z\u0142o\u017cony proces polityczno-spo\u0142eczny upadku pa\u0144stwa polskiego, co raczej w pr\u00f3bie wykorzystania tych uproszcze\u0144 do w\u0142asnej wizji wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Ironiczne jest bowiem, \u017ce w XVIII wieku za jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn rozbior\u00f3w podaje si\u0119 nie sam liberalizm Stanis\u0142awa Augusta (za niego by\u0142 paradoksalnie ceniony w Europie), co w\u0142a\u015bnie zacietrzewienie w tradycji polskiej szlachty. Nie konserwatyzm per se<\/em>, lecz niech\u0119\u0107 do zmian i odsuni\u0119cia w\u0142asnych potrzeb na rzecz wsp\u00f3lnoty narodowej.<\/p>\n\n\n\n

Krytyka konserwatyst\u00f3w pojawia si\u0119 teoretycznie w samym dramacie, lecz jest ona z pozoru jedynie powierzchowna, nikn\u0105ca w reflektorze uwag do o\u015bwieceniowych postaw. W jednej ze scen przeciwnicy Konstytucji \u2013 Targowiczanie \u2013 ta\u0144cz\u0105 wok\u00f3\u0142 Wity \u015bpiewaj\u0105c: \u201e\u017beby Polska by\u0142a Polsk\u0105\u201d. Ca\u0142o\u015b\u0107 ko\u0144czy si\u0119 s\u0142owami kobiety, \u017ce ci za nied\u0142ugo przemin\u0105. Rozpoczyna si\u0119 w\u00f3wczas trzyminutowe odliczanie na \u0142adunkach wybuchowych przymocowanych do ich piersi, jakby sugeruj\u0105c nieuchronny upadek konserwatywnych idei. To jednak jedyny moment tak jaskrawo atakuj\u0105cy ten front politycznej sceny \u00f3wczesnej Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

Przesz\u0142o\u015b\u0107 a jutro<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Klata usilnie doszukuje si\u0119 nowych analogii mi\u0119dzy star\u0105 i dzisiejsz\u0105 Polsk\u0105. Re\u017cyser pr\u00f3buje zr\u00f3wna\u0107 \u00f3wczesn\u0105 Rosj\u0119 Katarzyny Wielkiej z aktualn\u0105 Rosj\u0105 W\u0142adimira Putina, stwierdzaj\u0105c, \u017ce upadek Ukrainy b\u0119dzie r\u00f3wnoznaczny z ostatecznym upadkiem naszego pa\u0144stwa. Zauwa\u017ca opiesza\u0142o\u015b\u0107 polskiego rz\u0105du, m\u00f3wi\u0105c niejako: \u201eObud\u017acie si\u0119, bo znowu sko\u0144czymy tak samo\u201d. Moment, w kt\u00f3rym kr\u00f3l Poniatowski zwraca si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o interwencj\u0119 do przedstawicieli pozosta\u0142ych kraj\u00f3w europejskich (Anglii, Francji i Szwecji), ubranych zreszt\u0105 we wsp\u00f3\u0142czesne garnitury, to powt\u00f3rzenie wisz\u0105cego nad nami fatum wiecznej wiary w sojusznik\u00f3w. Najbardziej uderza chyba scena, w kt\u00f3rej pojawiaj\u0105 si\u0119 ameryka\u0144scy dyplomaci wraz z Tadeuszem Ko\u015bciuszko (r\u00f3wnie\u017c Cezary Kosi\u0144ski). Z przerysowanym akcentem i okrzykiem \u201eHell yeah!\u201d na ustach, oferuj\u0105 Polakom bro\u0144 oraz wsparcie, by nast\u0119pnie odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 i ca\u0142kiem zapomnie\u0107 o danym s\u0142owie. Sam Ko\u015bciuszko paraduje zreszt\u0105 w absurdalnie wygl\u0105daj\u0105cym stroju kowbojskim, wy\u015bmiewaj\u0105c idealistyczn\u0105 wiar\u0119 w przybycie pomocy zza Atlantyku.<\/p>\n\n\n\n

Re\u017cyser stawia siebie po stronie interpretacji, wedle kt\u00f3rej Rzeczypospolita zamkni\u0119ta jest w b\u0142\u0119dnym kole z\u0142ych politycznych wybor\u00f3w, a nad ni\u0105 sam\u0105 wisi los udr\u0119czonej Wity, odrzucanej przez kolejnych sojusznik\u00f3w. Symbolem zmiany okazuje si\u0119 by\u0107 ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski (Karol Poche\u0107), walcz\u0105cy do ostatniej kropli krwi. W\u0142a\u015bnie nad nim najcz\u0119\u015bciej kr\u0105\u017cy nowoczesny dron, przyr\u00f3wnuj\u0105c go tym samym do ukrai\u0144skiego \u017co\u0142nierza. Sam Poniatowski jednak nie wygra z targaj\u0105cym Polsk\u0119 z\u0142em, a chwil\u0119 po jego upadku \u2013 upada i ca\u0142y kraj. To jasne przes\u0142anie, jak wa\u017cna jest wojna za wschodni\u0105 granic\u0105 dla los\u00f3w naszego pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

W opisanych wy\u017cej w\u0105tkach mo\u017cna dopatrze\u0107 si\u0119 jednak krytyki r\u00f3wnie\u017c samej prawicy. Klata stoi przeciwko antyukra\u0144skim i prorosyjskim nastrojom pewnej cz\u0119\u015bci naszej sceny politycznej oraz idealizowaniu Stan\u00f3w Zjednoczonych. W tym sensie niekt\u00f3re recenzje \u2013 w tym ta Tomasza Platy \u2013 s\u0105 moim zdaniem mylne ju\u017c w samym za\u0142o\u017ceniu. Re\u017cyser nie atakuje za wszelk\u0105 cen\u0119 libera\u0142\u00f3w i nie stawia konserwatywnych warto\u015bci ponad nimi. Krytykuje opiesza\u0142o\u015b\u0107, wspiera za\u015b ch\u0119\u0107 walki, a nie jest jego win\u0105, i\u017c ta stoi w powszechnej opinii bli\u017cej prawej ni\u017c lewej strony kompasu politycznego. W ko\u0144cu i w fina\u0142owej scenie \u201eTermopil\u201d obserwujemy podnios\u0142y marsz trzech postaci \u2013 ksi\u0119cia Poniatowskiego, genera\u0142a Jana D\u0105browskiego (Pawe\u0142 Paprocki) oraz Tadeusza Ko\u015bciuszki. Ka\u017cdy z nich stanowi dla utworu symbol aktywnie stawianego oporu w imi\u0119 narodu, uznawani przez re\u017cysera za wzory post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n

Gest \u0142\u0105cz\u0105cy Polak\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o wi\u0119kszo\u015bci spor\u00f3w wok\u00f3\u0142 tekstu tkwi prawdopodobnie w najbardziej kontrowersyjnej scenie ca\u0142ego dramatu \u2013 od\u015bpiewaniu przez kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d. Ca\u0142o\u015b\u0107 odbywa si\u0119 podczas obrad sejmu, na kt\u00f3rym uchwalona ma zosta\u0107 jedna z pierwszych na \u015bwiecie konstytucji. Klata przedstawia odbywaj\u0105ce si\u0119 tam dywagacje w formie chaosu i ci\u0105gu pora\u017cek samego w\u0142adcy. Nie rozkazuje, a prosi; nie uchwala konstytucji, a daje doj\u015b\u0107 do g\u0142osu szlachcie, stanowczo przeciwnej nowym ustaleniom. R\u00f3wnie\u017c karykaturalnie przedstawia si\u0119 Stanis\u0142aw Ma\u0142achowski (Marcin Przybylski). T\u0142umacz\u0105c wag\u0119 tych obrad, prezentuje si\u0119 jako malutki cz\u0142owiek wobec ogromu sali na tle widniej\u0105cego za nim wielkiego ekranu.<\/p>\n\n\n\n

W\u00f3wczas, kiedy sprawa wydaje si\u0119 stracona, kr\u00f3l wychodzi na \u015brodek i zaczyna \u015bpiewa\u0107 hymn. Nie zajmuje wiele czasu, by w akompaniamencie zapalaj\u0105cych si\u0119 \u015bwiate\u0142 powsta\u0142a r\u00f3wnie\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 widowni teatru.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 I znaczna cz\u0119\u015b\u0107 widowni wstaje, jakby teatr przekracza\u0142 w tym momencie w\u0142asne granice i stawa\u0142 si\u0119 czym\u015b wi\u0119kszym i wa\u017cniejszym. Podczas pokazu premierowego w pierwszej kolejno\u015bci poderwa\u0142 si\u0119 sektor rz\u0105dowy, z ministr\u0105 edukacji na czele. Nie mo\u017cna by\u0142o przecie\u017c pozwoli\u0107, by nar\u00f3d dostrzeg\u0142, \u017ce rz\u0105d hymnu nie szanuje. Na moje oko Klata dosta\u0142 dok\u0142adnie to, czego chcia\u0142: liberalnych polityk\u00f3w przyjmuj\u0105cych z pokor\u0105 drugoplanowe role w jego orgiastycznym widowisku polsko\u015bci \u2013 tak opisa\u0142 t\u0119 scen\u0119 Tomasz Plata dla miesi\u0119cznika \u201eTeatr\u201d zaraz po listopadowej premierze.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 nie mog\u0119 nie zgodzi\u0107 si\u0119 z subtelnym \u201enapluciem w twarz\u201d politykom, tak stoj\u0119 raczej w sprzeciwie co do rozumienia ca\u0142ej sceny jako krytyki liberalizmu. Moim zdaniem Klata upiek\u0142 tutaj dwie pieczenie na jednym ogniu, poniewa\u017c od\u015bpiewanie hymnu zdaje si\u0119 bardziej atakiem w kierunku konserwatyst\u00f3w ni\u017c progresywnej strony. Prawy, tradycjonalistyczny front sceny politycznej jest niezdolny, zdaniem re\u017cysera, do jakichkolwiek zmian, nawet tych na lepsze (a czym\u015b takim by\u0142a Konstytucja 3 Maja). Za\u015bpiewanie hymnu przez samego w\u0142adc\u0119 to pr\u00f3ba odzyskania sprawczo\u015bci w kraju, dla kt\u00f3rego du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa takie patriotyczne zrywy s\u0105 jedynym sposobem nawi\u0105zania porozumienia. Pokazuje to te\u017c jedno\u015b\u0107 Polak\u00f3w, dalej zdolnych do prostych rytua\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Romantyzm przyspawany do sztuki<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

M\u00f3j g\u0142\u00f3wny zarzut do \u201eTermopil\u201d nie stoi wcale po stronie nier\u00f3wnego traktowania historii czy pogl\u0105d\u00f3w politycznych, a raczej wiecznego wracania w polskiej sztuce do \u201etego, co by\u0142o\u201d. Dramat Jana Klaty zamkni\u0119ty jest wok\u00f3\u0142 powtarzanych do znudzenia motyw\u00f3w romantyczno-o\u015bwieceniowych, znanej martyrologii oraz dylemat\u00f3w, kt\u00f3rych korzenie si\u0119gaj\u0105 Mickiewicza oraz S\u0142owackiego. To r\u00f3wnie\u017c efekt szerokich inspiracji Wyspia\u0144skim, czego najlepszym bodaj dowodem mo\u017ce by\u0107 scena, w kt\u00f3rej Wita nawo\u0142uje do Ateny i Nike. W ten spos\u00f3b re\u017cyser nawet nie kryje si\u0119 z nawi\u0105zaniami do \u201eNocy Listopadowej\u201d, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o wie\u0144cz\u0105cej spektakl recytacji wiersza \u201ePod Termopilami\u201d Juliusza S\u0142owackiego przez kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem przenoszenie idei na wskro\u015b romantycznych do wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata jest, \u017ceby nie u\u017cy\u0107 mocniejszego s\u0142owa, bardzo ryzykowne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wie, jak sko\u0144czy\u0142y si\u0119 podrygi Polak\u00f3w podczas powsta\u0144 i zna histori\u0119 m\u0142odzie\u017cy, bohatersko upadaj\u0105cej pod batut\u0105 mocarstw w trakcie Wiosny Lud\u00f3w. Idea, wedle kt\u00f3rej mamy powsta\u0107 i walczy\u0107 o wolno\u015b\u0107 ojczyzny ju\u017c w tej chwili, nie wydaje si\u0119 by\u0107 w dramacie Klaty jedynie metafor\u0105 pokojowego obudzenia si\u0119 narodu. Brzmi jak wezwanie do walki, a to ka\u017cdy mo\u017ce interpretowa\u0107 na w\u0142asny spos\u00f3b \u2013 r\u00f3wnie\u017c ten skrajnie przemocowy.<\/p>\n\n\n\n

Tym bardziej, \u017ce re\u017cyser nie pokazuje alternatywy. Jasno wskazuje, \u017ce pokojowe, o\u015bwieceniowe pr\u00f3by nie przynios\u0142y korzystnych rezultat\u00f3w, a Polska istnia\u0142a tak d\u0142ugo, jak zbrojny op\u00f3r stawiali ksi\u0105\u017c\u0119 Poniatowski oraz Ko\u015bciuszko. W dzisiejszych czasach, kiedy wisi nad nami coraz realniejsze widmo wojny, jest to koncepcja, moim zdaniem, niebezpieczna. Wojna bowiem rozumiana jest we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci nie tylko jako fizyczne starcie dw\u00f3ch pa\u0144stw, a raczej szeroka ideologiczna walka z\u0142o\u017conych grup spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Lecz by\u0107 mo\u017ce o to w\u0142a\u015bnie chodzi\u0142o samemu Janowi Klacie. Zada\u0107 odwieczne pytanie: czy Polacy s\u0105 gotowi na op\u00f3r, r\u00f3wnie\u017c ten ostateczny? Je\u015bli tak, odpowied\u017a otrzyma\u0142 raczej negatywn\u0105 \u2013 jedynym na co nas sta\u0107 s\u0105 proste gesty patriotyczne, w postaci od\u015bpiewania \u201eMazurka D\u0105browskiego\u201d podczas spektaklu w Teatrze Narodowym. W tym kontek\u015bcie nie interpretuj\u0119 tego \u2013 zapewne wbrew re\u017cyserowi \u2013 jako z\u0142y omen. Jednak je\u015bli widz\u0119 analogi\u0119 mi\u0119dzy XVIII a XXI wiekiem w Polsce, tak dostrzegam podobnego poziomu niezgod\u0119 panuj\u0105c\u0105 w narodzie wraz z rosn\u0105cym antagonizowaniem spo\u0142ecze\u0144stwa. Gdyby w tym kierunku szed\u0142 Jan Klata (o czym zapewne nigdy wprost nie powie), w\u00f3wczas jestem o wiele bardziej sk\u0142onny si\u0119 z nim zgodzi\u0107. Gdyby.<\/p>\n\n\n\n

Jacek Adamczak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

22 listopada 2025 roku premier\u0119 w Teatrze Narodowym mia\u0142 spektakl \u201eTermopile Polskie\u201d w re\u017cyserii Jana Klaty. Traktuj\u0105cy o rozbiorach Rzeczypospolitej dramat do dzisiaj wzbudza jednak kontrowersje swoj\u0105 tre\u015bci\u0105. Wzywa do walki i pod\u017cega r\u00f3\u017cne polityczne fronty. O czym faktycznie chce opowiedzie\u0107 nam polski re\u017cyser? Jan Klata zosta\u0142 powo\u0142any na stanowisko dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[683,5],"tags":[878,594,877,876],"class_list":["post-4067","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kino-teatr","category-kultura-i-rozrywka","tag-janklata","tag-spektakl","tag-teatrnarodowy","tag-termopile"],"yoast_head":"\nW KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"22 listopada 2025 roku premier\u0119 w Teatrze Narodowym mia\u0142 spektakl \u201eTermopile Polskie\u201d w re\u017cyserii Jana Klaty. Traktuj\u0105cy o rozbiorach Rzeczypospolitej dramat do dzisiaj wzbudza jednak kontrowersje swoj\u0105 tre\u015bci\u0105. Wzywa do walki i pod\u017cega r\u00f3\u017cne polityczne fronty. O czym faktycznie chce opowiedzie\u0107 nam polski re\u017cyser? Jan Klata zosta\u0142 powo\u0142any na stanowisko dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"KTO PYTA\u0141\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-27T20:33:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-27T20:33:36+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067\"},\"author\":{\"name\":\"redakcja\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b\"},\"headline\":\"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA]\",\"datePublished\":\"2026-01-27T20:33:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-27T20:33:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067\"},\"wordCount\":2368,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\"},\"keywords\":[\"janklata\",\"spektakl\",\"teatrnarodowy\",\"termopile\"],\"articleSection\":[\"KINO\\\/TEATR\",\"KULTURA I ROZRYWKA\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067\",\"name\":\"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-01-27T20:33:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-27T20:33:36+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=4067#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA]\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\",\"name\":\"KTO PYTA\u0141\",\"description\":\"PORTAL STUDENCKI WFPIK\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\",\"name\":\"KTO PYTA\u0141\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"KTO PYTA\u0141\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b\",\"name\":\"redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"redakcja\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.web.amu.edu.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141","og_description":"22 listopada 2025 roku premier\u0119 w Teatrze Narodowym mia\u0142 spektakl \u201eTermopile Polskie\u201d w re\u017cyserii Jana Klaty. Traktuj\u0105cy o rozbiorach Rzeczypospolitej dramat do dzisiaj wzbudza jednak kontrowersje swoj\u0105 tre\u015bci\u0105. Wzywa do walki i pod\u017cega r\u00f3\u017cne polityczne fronty. O czym faktycznie chce opowiedzie\u0107 nam polski re\u017cyser? Jan Klata zosta\u0142 powo\u0142any na stanowisko dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie […]","og_url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067","og_site_name":"KTO PYTA\u0141","article_published_time":"2026-01-27T20:33:34+00:00","article_modified_time":"2026-01-27T20:33:36+00:00","author":"redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"redakcja","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067"},"author":{"name":"redakcja","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/person\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b"},"headline":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA]","datePublished":"2026-01-27T20:33:34+00:00","dateModified":"2026-01-27T20:33:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067"},"wordCount":2368,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization"},"keywords":["janklata","spektakl","teatrnarodowy","termopile"],"articleSection":["KINO\/TEATR","KULTURA I ROZRYWKA"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067","name":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA] - KTO PYTA\u0141","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#website"},"datePublished":"2026-01-27T20:33:34+00:00","dateModified":"2026-01-27T20:33:36+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=4067#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"W KOGO CELUJE KLATA? PRAWDZIWA STRONA \u201eTERMOPIL POLSKICH\u201d [RECENZJA]"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/","name":"KTO PYTA\u0141","description":"PORTAL STUDENCKI WFPIK","publisher":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization","name":"KTO PYTA\u0141","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png","contentUrl":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png","width":512,"height":512,"caption":"KTO PYTA\u0141"},"image":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/person\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b","name":"redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"redakcja"},"sameAs":["https:\/\/ktopytal.web.amu.edu.pl"],"url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?author=1"}]}},"cc_featured_image_caption":{"caption_text":"","source_text":"","source_url":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4067"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4067\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4068,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4067\/revisions\/4068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}