{"id":3421,"date":"2025-09-30T10:37:30","date_gmt":"2025-09-30T08:37:30","guid":{"rendered":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421"},"modified":"2025-09-30T11:27:54","modified_gmt":"2025-09-30T09:27:54","slug":"zapomniany-geniusz-o-niezmierzonych-pokladach-wyobrazni-stanislaw-szukalski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421","title":{"rendered":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI"},"content":{"rendered":"\n

Stach z Warty, bo taki nosi\u0142 pseudonim, by\u0142 postaci\u0105 co najmniej wyj\u0105tkow\u0105. Wymykaj\u0105c si\u0119 z zabijaj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 side\u0142 systemu edukacji stworzy\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny alfabet, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w szkole oraz przez ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie. Dzi\u0119ki swym rze\u017abom i rysunkom osi\u0105gn\u0105\u0142 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 ogromny sukces w\u015br\u00f3d \u015brodowiska artystycznego w Polsce i Ameryce. Popularno\u015b\u0107 zapewni\u0142y mu tak\u017ce g\u0142o\u015bno i odwa\u017cnie g\u0142oszone niepopularne opinie. Kim by\u0142 ten intryguj\u0105cy m\u0119\u017cczyzna, ku pami\u0119ci kt\u00f3rego otworzono niedawno muzeum w Gdyni?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Szukalski urodzi\u0142 si\u0119 13 grudnia 1893 roku w Warcie, lecz dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 we wsi Gidle (wojew\u00f3dztwo \u0142\u00f3dzkie). W podstaw\u00f3wce stworzy\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny alfabet, za co zosta\u0142 skarcony w szkole, a jego ojciec wezwany na rozmow\u0119 wychowawcz\u0105. Rodzic wstawi\u0142 si\u0119 za nim, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce ma\u0142y Sta\u015b mo\u017ce pisa\u0107 jak chce, dop\u00f3ki jego pismo b\u0119dzie czytelne. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W m\u0142odo\u015bci mieszka\u0142 na zmian\u0119 w Polsce i Ameryce. Ucz\u0119szcza\u0142 do Art Institute of Chicago, a ju\u017c jako 15-latek, pomimo zbyt m\u0142odego wieku, zosta\u0142 przyj\u0119ty na Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. Pozytywna decyzja o jego przyj\u0119ciu na uczelni\u0119 zosta\u0142a podj\u0119ta bez przeprowadzenia egzaminu, zaledwie na podstawie fragmentu jego szkicu. Zdobywa\u0142 liczne nagrody za swe rze\u017aby, jednak buntowa\u0142 si\u0119 wobec systemu edukacji, za co zosta\u0142 zawieszony w prawach studenta. Powtarza\u0142, \u017ce \u201eje\u015bli chcesz stworzy\u0107 co\u015b nowego w tym \u015bwiecie, nigdy nikogo nie s\u0142uchaj. Musisz wyssa\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119, ca\u0142\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 z w\u0142asnego kciuka. Z siebie samego\u201d. W 1913 roku wyjecha\u0142 do Chicago, a kilka miesi\u0119cy po jego przyje\u017adzie wypadkowi samochodowemu uleg\u0142 jego ukochany ojciec. T\u0142umacz\u0105c si\u0119 ch\u0119ci\u0105 studiowania anatomii, samodzielnie przeprowadzi\u0142 na nim sekcj\u0119 zw\u0142ok. By\u0142a to dla niego okazja do zdobycia warsztatu, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 mu doskonali\u0107 swoje przysz\u0142e rze\u017aby i oddawa\u0107 nawet najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y \u2013 mi\u0119\u015bnie, \u017cy\u0142y, \u015bci\u0119gna. R\u00f3wnocze\u015bnie powtarza\u0142 zawsze, \u017ce tworzy\u0107 nale\u017cy z pami\u0119ci i wyobra\u017ani, \u017ce tylko tym sposobem mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 najwi\u0119kszy efekt artystyczny. Nigdy nie pracowa\u0142 z modelem \u2013 w\u0142a\u015bnie ten pogl\u0105d by\u0142 powodem konflikt\u00f3w mi\u0119dzy nim a profesorami Akademii. Wraz z up\u0142ywem czasu zdoby\u0142 popularno\u015b\u0107 za spraw\u0105 swoich odwa\u017cnych pogl\u0105d\u00f3w krytykuj\u0105cych instytucje kulturalne i edukacyjne. Zwraca\u0142 na siebie uwag\u0119 tak\u017ce wygl\u0105dem, a jego pracowni\u0119 coraz liczniej odwiedzali s\u0142awni przedstawiciele chicagowskiego \u015brodowiska artystycznego. Pomimo tego sytuacja materialna Szukalskiego nie by\u0142a w tym okresie ciekawa, momentami m\u0142ody artysta przymiera\u0142 g\u0142odem i dorabia\u0142 w pobliskich rze\u017aniach.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze sukcesy i skandale<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dopiero 10 lat p\u00f3\u017aniej, po po\u015blubieniu malarki Heleny Walker, jego sytuacja poprawi\u0142a si\u0119 i zacz\u0105\u0142 wystawia\u0107 swoje prace w pracowni \u017cony. Zdania krytyk\u00f3w by\u0142y jednak podzielone \u2013 impresjonistyczne, brawurowo wykonane rze\u017aby g\u0142\u00f3w budzi\u0142y og\u00f3lny zachwyt, jednak pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy krytykuj\u0105ce styl Szukalskiego jako antynaturalny czy na\u015bladuj\u0105cy Rodina. Wkr\u00f3tce jego prace pojawia\u0142y si\u0119 podczas wystaw Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych obok takich nazwisk, jak Jacek Malczewski czy Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz. Na wystawie Grand Prix w Pary\u017cu zdoby\u0142 nagrody za wszystkie swoje dzie\u0142a, a w Polsce jego projekt pomnika Mickiewicza zwyci\u0119\u017cy\u0142 w konkursie \u2013 jury uzna\u0142o, \u017ce \u201eprzewy\u017csza uderzaj\u0105co wszystkie nades\u0142ane projekty pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem\u201d. Mimo to przeciw realizacji tego pomnika odby\u0142a si\u0119 ca\u0142a kampania prasowa. Projekt Szukalskiego przedstawia\u0142 nagi tors Mickiewicza karmi\u0105cego or\u0142a krwi\u0105 wyp\u0142ywaj\u0105c\u0105 z serca i wyda\u0142 si\u0119 wielu nazbyt prowokacyjny i nieczytelny. Sp\u00f3r m\u0142odego, awangardowego artysty ze \u015brodowiskiem kulturalnym w Polsce narasta\u0142, a prawdziwy skandal wywo\u0142a\u0142y s\u0142owa Szukalskiego wyg\u0142oszone podczas wystawy w krakowskim Pa\u0142acu Sztuki, skierowane przeciwko w\u0142adzom i profesurze krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych \u2013 \u201ezast\u0119pom bezp\u0142odnych teoretyk\u00f3w, maniackich adwokat\u00f3w, anemicznych estet\u00f3w\u201d. T\u0142umy zacz\u0119\u0142y szturmowa\u0107 wystaw\u0119, co skutkowa\u0142o przeniesieniem jej do gmachu Muzeum Narodowego. W prasie rozp\u0119ta\u0142 si\u0119 sp\u00f3r o warto\u015b\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci Szukalskiego. Jego program b\u0119d\u0105cy kontynuacj\u0105 idei romantyzmu jaskrawo wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 na tle artyst\u00f3w ho\u0142duj\u0105cych jedynie sprawom formy malarskiej i pogardliwie traktuj\u0105cych tre\u015bciowe warto\u015bci sztuki. Pogl\u0105dy Stanis\u0142awa poci\u0105gn\u0119\u0142y za sob\u0105 podziw i uznanie m\u0142odych student\u00f3w sztuki, co skutkowa\u0142o  wydaleniem kilku z nich z akademii. Mimo to Szukalski za\u0142o\u017cy\u0142 wraz z nimi Szczep \u201eRogate Serce\u201d, zrzeszaj\u0105cy artyst\u00f3w zgodnych w poszukiwaniu nowej drogi dla sztuki polskiej, opieraj\u0105cej si\u0119 na inspiracji folklorem i s\u0142owia\u0144skich korzeniach Narodu Polskiego. Odrzucali r\u00f3\u017cne formy plastyczne na rzecz rysowania o\u0142\u00f3wkiem, a swe prace tworzyli w pe\u0142ni opieraj\u0105c si\u0119 na wyobra\u017ani i pami\u0119ci, nie korzystaj\u0105c z pozowania modeli. Motto szczepowc\u00f3w \u201eMi\u0142owa\u0107 i walczy\u0107!\u201d oznacza\u0142o mi\u0142o\u015b\u0107 do sztuki ponad wszystko i nieust\u0119pliw\u0105 walk\u0119 w jej obronie.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wojna i zapomnienie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ze zwi\u0105zku z Szukalskim Helen urodzi\u0142a jedyne dziecko Stanis\u0142awa, c\u00f3rk\u0119 Elizabeth Kalin\u0119. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie przetrwa\u0142o, a ju\u017c w 1934 roku artysta po\u015blubi\u0142 Joan Lee Donovan, swoj\u0105 muz\u0119 i wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, z kt\u00f3r\u0105 sp\u0119dzi\u0142 reszt\u0119 \u017cycia. Prze\u017cyli razem nalot na Warszaw\u0119 w 1939 roku. Szukalski sp\u0119dzi\u0142 pod gruzami swojej pracowni prawie dwie doby, zanim kto\u015b go uratowa\u0142. Razem z \u017con\u0105 wyemigrowa\u0142 do Los Angeles w Kalifornii, gdzie sp\u0119dzili reszt\u0119 \u017cycia. Ca\u0142y dorobek artystyczny Stanis\u0142awa (w tym imponuj\u0105ca liczba 174 rze\u017ab) pozosta\u0142 w ogarni\u0119tej wojn\u0105 Polsce \u2013 zniszczony lub rozgrabiony. <\/p>\n\n\n\n

Po 1940 roku ucich\u0142y wszelkie g\u0142osy o tw\u00f3rczo\u015bci Szukalskiego. Przez ponad 40 lat zapomniany rze\u017abiarz po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci jako antropolog i lingwista. Prowadzi\u0142 swoje w\u0142asne badania obejmuj\u0105ce zbie\u017cno\u015bci kulturowe w\u015br\u00f3d lud\u00f3w pierwotnych i staro\u017cytnych na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wyniki swoich docieka\u0144 zawar\u0142 w imponuj\u0105cym, czterdziestotomowym opracowaniu, wzbogaconym o tysi\u0105ce autorskich szkic\u00f3w i ilustracji. Sformu\u0142owa\u0142 w nim podstawy zermatyzmu \u2013 teorii uznawanej dzi\u015b za pseudonaukow\u0105 \u2013 wed\u0142ug kt\u00f3rej Ziemia cyklicznie do\u015bwiadcza potop\u00f3w niszcz\u0105cych dorobek cywilizacyjny i zmuszaj\u0105cych ocala\u0142e spo\u0142eczno\u015bci do migracji \u2013 st\u0105d, wed\u0142ug Szukalskiego, wynika\u0142y zbie\u017cno\u015bci kulturowe i j\u0119zykowe w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bci. Pierwotnym j\u0119zykiem wszystkich narod\u00f3w mia\u0142a by\u0107 Macimowa, a kluczowym wydarzeniem w dziejach ludzko\u015bci \u2013 opuszczenie przez praprzodk\u00f3w pierwszego l\u0105du, ojczyzny wszystkich ludzi, Wyspy Wielkanocnej (Rapa Nui) na Oceanie Spokojnym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dopiero w 1974 roku, przypadkowym zrz\u0105dzeniem losu, zainteresowa\u0142 si\u0119 nim kolekcjoner sztuki \u2013 Glenn Bray. Razem ze swoj\u0105 narzeczon\u0105 Len\u0105 Zwalve przez kilka lat przychodzi\u0142 do domu Szukalskiego, by pozna\u0107 jego histori\u0119. Rozmawiali z nim, nagrywaj\u0105c i upami\u0119tniaj\u0105c niezwyk\u0142e wytwory jego umys\u0142u. Dzi\u0119ki nim artysta mia\u0142 szans\u0119 opowiedzie\u0107 o swoich dzie\u0142ach, wyja\u015bniaj\u0105c i przedstawiaj\u0105c swoje pogl\u0105dy i wyobra\u017cenia. Stanis\u0142aw zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 tak\u017ce z rodzin\u0105 George\u2019a DiCaprio, ojca Leonarda DiCaprio. Oboje starali si\u0119 popularyzowa\u0107 sztuk\u0119 polskiego artysty. W wywiadach udzielanych po g\u0142o\u015bnej roli w filmie \u201eTitanic\u201d Leonardo m\u00f3wi\u0142 o pasji do sztuki, jak\u0105 zaszczepi\u0142 w nim Stach z Warty. Aktor zaznacza\u0142 nawet, \u017ce posta\u0107 zbuntowanego Jacka Dawsona by\u0142a ho\u0142dem dla Szukalskiego \u2013 r\u00f3wnie niezale\u017cnego, niepokornego i maj\u0105cego w\u0142asne zdanie na ka\u017cdy temat. Polski rze\u017abiarz pe\u0142ni\u0142 dla Leonarda rol\u0119 przybranego dziadka, z kt\u00f3rym aktor sp\u0119dzi\u0142 wiele czasu w dzieci\u0144stwie. <\/p>\n\n\n\n

Szukalski zmar\u0142 19 maja 1987 roku. Decyzj\u0105 spadkobierc\u00f3w prochy jego oraz zmar\u0142ej w 1980 roku \u017cony Joan rozsypane zosta\u0142y na Wyspie Wielkanocnej (Rapa Nui), kt\u00f3ra zdaniem Szukalskiego by\u0142a ojczyzn\u0105 wszystkich narod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze dzie\u0142a <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Szukalskiego jest niezwykle wyrazista, surrealistyczna, przejaskrawiona. Cia\u0142a s\u0105 rozci\u0105gni\u0119te, niesymetryczne, wywo\u0142uj\u0105ce niepok\u00f3j. Poni\u017cej kilka wartych uwagi dzie\u0142. Niekt\u00f3re opatrzone s\u0105 wypowiedziami samego autora.<\/p>\n\n\n\n

\u201eTa rze\u017aba (\u2026) wyra\u017ca walk\u0119 mi\u0119dzy Ilo\u015bci\u0105, palcami, a Jako\u015bci\u0105, kciukiem. To nie palce ani bogowie sprawiaj\u0105, \u017ce cz\u0142owiek przetrwa, ale przeciwstawne kciuki. To one s\u0105 tw\u00f3rcami rzeczy, budowniczymi, tw\u00f3rcami kultur i cywilizacji.<\/p>\n\n\n\n

Tutaj cztery palce r\u0119ki atakuj\u0105 przeciwstawny kciuk w \u015bmiertelnej walce. (\u2026) Palce (\u2026) nie zdaj\u0105 sobie sprawy, \u017ce gdy rozrywaj\u0105 r\u0119k\u0119, ich skoordynowany atak jest w rzeczywisto\u015bci samob\u00f3jczy (\u2026).\u201d<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
\u201eWalka\u201d 1917<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
\u201eLabor\u201d 1966<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u201eDwa w\u0119\u017ce reprezentuj\u0105ce m\u0105dro\u015b\u0107 Ludzk\u0105. Ka\u017cdy z nich to fundamentalnie inny system my\u015blowy. Bez nich Cz\u0142owiek sam w sobie jest nieistotny.\u201d<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
\u201eProrok\u201d 1919<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u201ePo\u015brodku m\u00f3rz unosi si\u0119 niemal ton\u0105ca kufa, w kt\u00f3rej siedzi Wielka Lwica Pacyfiku, uosobienie Ojczyzny naszych wsp\u00f3lnych przodk\u00f3w. (\u2026) Z trzech stron kufa \u015bciskana jest przez dwug\u0142owego W\u0119\u017ca Potopu. Jedna g\u0142owa sk\u0142ada si\u0119 z Sierp i M\u0142ota (\u2026). G\u0142owa na drugim ko\u0144cu sk\u0142ada si\u0119 z wiruj\u0105cej Swastyki zako\u0144czonej g\u0142owami w\u0119\u017cy. (\u2026) Wielka Lwica (\u2026) karmi piersi\u0105 bli\u017aniak\u00f3w \u2013 Europ\u0119 i Ameryk\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u201eW mej pracy naukowej wyja\u015bniam znaczenie kierunku obrot\u00f3w Swastyki (w prawo) a Gammadionu (w lewo). Pierwsza by\u0142a znakiem koczowniczych paso\u017cyt\u00f3w, drugi, po\u017cytecznych rolnik\u00f3w. Gammadion Grecy nazywali od litery Gamma. Swastyka, koniec dnia, \u017cycia. Gammadion, pocz\u0105tek wszystkiego co dobre, po\u017cyteczne, wznios\u0142e.\u201d<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
\u201ePotop XX wieku\u201d 1954<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n
\n
\"\"
\u201eM\u00f3j Ojciec Kowal\u201d c. 1913<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Zar\u00f3wno niezwyk\u0142a biografia Stacha z Warty, jak i niezwykle liczny oraz warto\u015bciowy dorobek artystyczny rze\u017abiarza zas\u0142uguje na szczeg\u00f3lne miejsce w pami\u0119ci Polak\u00f3w. Bardzo popularny w mi\u0119dzywojniu, zapomniany i \u017cyj\u0105cy w n\u0119dzy na obczy\u017anie po tragicznych wydarzeniach historycznych, wci\u0105\u017c mo\u017ce inspirowa\u0107 za spraw\u0105 \u017cyczliwych mu pod koniec \u017cycia ludzi, kt\u00f3rzy po\u015bwi\u0119cili sw\u00f3j czas i energi\u0119 na upami\u0119tnienie tej wyj\u0105tkowej postaci. Na koniec podziel\u0119 si\u0119 jednym z moich ulubionych cytat\u00f3w Szukalskiego: \u201e(\u2026) to jest up\u00f3r, nie talent. Nie pro\u015bcie nikogo, \u017ceby wam da\u0142 talent. Wy jeste\u015bcie jedynymi istotami, kt\u00f3re mog\u0105 obdarzy\u0107 was talentem.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Zainteresowanych tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 rze\u017abiarza zapraszam do nowo powsta\u0142ego Muzeum Stanis\u0142awa Szukalskiego, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w Gdyni na ulicy Or\u0142owskiej 53. Znajdziecie tam rze\u017aby, rysunki, szkice, listy, zdj\u0119cia Szukalskiego, a tak\u017ce zdj\u0119cia rze\u017ab zaginionych. Muzeum funkcjonuje od \u015brody do niedzieli w godzinach 11:00-18:00. Bilet ulgowy dla student\u00f3w kosztuje 25 z\u0142, a normalny 40 z\u0142. Wi\u0119cej informacji mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie muzeum: https:\/\/szukalski-museum.org\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Polecam tak\u017ce film dokumentalny \u201eWalka: \u017bycie i zaginiona tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Stanis\u0142awa Szukalskiego\u201d, w kt\u00f3rym zamieszczone s\u0105 fragmenty materia\u0142\u00f3w wideo zbieranych pod koniec \u017cycia artysty \u2013 s\u0105 warte zapoznania szczeg\u00f3lnie dla os\u00f3b, kt\u00f3re chc\u0105 poczu\u0107 niezwyk\u0142\u0105 ekspresj\u0119 i energi\u0119 bij\u0105c\u0105 od tego mistrza rze\u017aby. Film dost\u0119pny jest na platformie Netflix.<\/p>\n\n\n\n

Paulina Siewert<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zdj\u0119cia zamieszczone w powy\u017cszej publikacji: Paulina Siewert<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stach z Warty, bo taki nosi\u0142 pseudonim, by\u0142 postaci\u0105 co najmniej wyj\u0105tkow\u0105. Wymykaj\u0105c si\u0119 z zabijaj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 side\u0142 systemu edukacji stworzy\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny alfabet, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w szkole oraz przez ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie. Dzi\u0119ki swym rze\u017abom i rysunkom osi\u0105gn\u0105\u0142 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 ogromny sukces w\u015br\u00f3d \u015brodowiska artystycznego w Polsce i Ameryce. Popularno\u015b\u0107 zapewni\u0142y […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[277,775],"class_list":["post-3421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultura-i-rozrywka","tag-muzeum","tag-szukalski"],"yoast_head":"\nZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Stach z Warty, bo taki nosi\u0142 pseudonim, by\u0142 postaci\u0105 co najmniej wyj\u0105tkow\u0105. Wymykaj\u0105c si\u0119 z zabijaj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 side\u0142 systemu edukacji stworzy\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny alfabet, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w szkole oraz przez ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie. Dzi\u0119ki swym rze\u017abom i rysunkom osi\u0105gn\u0105\u0142 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 ogromny sukces w\u015br\u00f3d \u015brodowiska artystycznego w Polsce i Ameryce. Popularno\u015b\u0107 zapewni\u0142y […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"KTO PYTA\u0141\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-30T08:37:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-09-30T09:27:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"767\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1068\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"redakcja\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"redakcja\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421\"},\"author\":{\"name\":\"redakcja\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b\"},\"headline\":\"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI\",\"datePublished\":\"2025-09-30T08:37:30+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-30T09:27:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421\"},\"wordCount\":1861,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/image-8-735x1024.png\",\"keywords\":[\"muzeum\",\"szukalski\"],\"articleSection\":[\"KULTURA I ROZRYWKA\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421\",\"name\":\"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/image-8-735x1024.png\",\"datePublished\":\"2025-09-30T08:37:30+00:00\",\"dateModified\":\"2025-09-30T09:27:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/image-8.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/09\\\/image-8.png\",\"width\":767,\"height\":1068},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?p=3421#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\",\"name\":\"KTO PYTA\u0141\",\"description\":\"PORTAL STUDENCKI WFPIK\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#organization\",\"name\":\"KTO PYTA\u0141\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/09\\\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"KTO PYTA\u0141\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b\",\"name\":\"redakcja\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"redakcja\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/ktopytal.web.amu.edu.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ktopytal.amu.edu.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141","og_description":"Stach z Warty, bo taki nosi\u0142 pseudonim, by\u0142 postaci\u0105 co najmniej wyj\u0105tkow\u0105. Wymykaj\u0105c si\u0119 z zabijaj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 side\u0142 systemu edukacji stworzy\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny alfabet, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w szkole oraz przez ca\u0142e doros\u0142e \u017cycie. Dzi\u0119ki swym rze\u017abom i rysunkom osi\u0105gn\u0105\u0142 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 ogromny sukces w\u015br\u00f3d \u015brodowiska artystycznego w Polsce i Ameryce. Popularno\u015b\u0107 zapewni\u0142y […]","og_url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421","og_site_name":"KTO PYTA\u0141","article_published_time":"2025-09-30T08:37:30+00:00","article_modified_time":"2025-09-30T09:27:54+00:00","og_image":[{"width":767,"height":1068,"url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8.png","type":"image\/png"}],"author":"redakcja","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"redakcja","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421"},"author":{"name":"redakcja","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/person\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b"},"headline":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI","datePublished":"2025-09-30T08:37:30+00:00","dateModified":"2025-09-30T09:27:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421"},"wordCount":1861,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8-735x1024.png","keywords":["muzeum","szukalski"],"articleSection":["KULTURA I ROZRYWKA"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421","name":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI - KTO PYTA\u0141","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8-735x1024.png","datePublished":"2025-09-30T08:37:30+00:00","dateModified":"2025-09-30T09:27:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#primaryimage","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8.png","contentUrl":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/image-8.png","width":767,"height":1068},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?p=3421#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ZAPOMNIANY GENIUSZ O NIEZMIERZONYCH POK\u0141ADACH WYOBRA\u0179NI \u2013 STANIS\u0141AW SZUKALSKI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#website","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/","name":"KTO PYTA\u0141","description":"PORTAL STUDENCKI WFPIK","publisher":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#organization","name":"KTO PYTA\u0141","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png","contentUrl":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/cropped-cropped-AKTUALNE-LOGO-PORTALU-1.png","width":512,"height":512,"caption":"KTO PYTA\u0141"},"image":{"@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/#\/schema\/person\/e3a7b4ba9e319b47b4630848b56cf14b","name":"redakcja","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e38ccfdfcbc4d9d2b166797cee6988ac5d5be80d0e792bb64d53f1ae5dcca8a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"redakcja"},"sameAs":["https:\/\/ktopytal.web.amu.edu.pl"],"url":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/?author=1"}]}},"cc_featured_image_caption":{"caption_text":"","source_text":"","source_url":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3421"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3446,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3421\/revisions\/3446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ktopytal.amu.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}